احراز هویت چیست؟ راهنمای کامل انواع روش ها و فناوری ها

در دنیای دیجیتال امروز، احراز هویت یکی از مهم ترین فرایندهایی است که برای تایید هویت کاربران و جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات و سرویس ها استفاده می شود. از ورود به یک حساب کاربری ساده تا استفاده از خدمات بانکی، فین تک و سامانه های رسمی، همه جا رد پای این فرایند دیده می شود.

در این مقاله قرار است به زبان ساده توضیح دهیم احراز هویت چیست، چرا اهمیت دارد، چه روش هایی برای انجام آن وجود دارد و چگونه فناوری هایی مثل OCR، Liveness Detection و Face Verification امنیت این فرایند را دقیق تر و هوشمندتر کرده اند.

احراز هویت authentication چیست

احراز هویت یا Authentication فرایندی است که برای تایید هویت کاربر، دستگاه یا سیستم انجام می شود. در این مرحله، سیستم بررسی می کند آیا فردی که ادعا می کند واقعا همان فرد است یا نه.

Authentication در چه جاهایی استفاده می شود؟

• ورود به حساب کاربری
• دسترسی به پنل های بانکی
• تایید هویت در اپلیکیشن ها
• امضای دیجیتال
• ثبت نام و ورود در سرویس های حساس

دلیل احراز هویت چیست؟

احراز هویت به کسب و کارها کمک می کند قبل از ارائه خدمت، مطمئن شوند کاربر همان فردی است که ادعا می کند. نتیجه این بررسی، کاهش تقلب، حفاظت بهتر از اطلاعات و ارائه امن تر خدمات آنلاین است.

جلوگیری از کلاهبرداری و سرقت هویت

کلاهبرداران ممکن است با مدارک جعلی، شماره موبایل دیگران یا اطلاعات سرقت شده، برای ساخت حساب و انجام تراکنش اقدام کنند. احراز هویت با بررسی چند داده مختلف، این ریسک را کاهش می دهد.

مهم ترین مزیت ها در این بخش:

• جلوگیری از ساخت حساب با هویت جعلی
• کاهش احتمال ورود غیرمجاز به حساب کاربری
• شناسایی مغایرت میان مدرک، شماره موبایل و چهره کاربر
• جلوگیری از استفاده غیرقانونی از دارایی و اعتبار افراد
• کاهش سوءاستفاده از اطلاعات هویتی در ثبت نام های آنلاین

رعایت قوانین بانکی و ضد پولشویی

بانک ها، صرافی ها و پلتفرم های مالی باید پیش از ارائه بعضی خدمات، هویت مشتری را بررسی کنند. این کار بخشی از فرایند شناخت مشتری یا KYC است و به شناسایی فعالیت های مالی مشکوک کمک می کند.

احراز هویت در این حوزه باعث می شود:

• حساب ها به هویت مشخص و قابل پیگیری متصل شوند
• احتمال استفاده از حساب های ناشناس کمتر شود
• تراکنش های غیرعادی سریع تر بررسی شوند
• ریسک پولشویی و تامین مالی فعالیت های غیرقانونی کاهش یابد
• سازمان بتواند الزامات قانونی و نظارتی را بهتر رعایت کند

مقاله پیشنهادی: kyc چیست؟ احراز هویت کاربران و کاربرد آن در ایران

افزایش اعتماد کاربران به سازمان

کاربر زمانی با خیال راحت اطلاعات و دارایی خود را در اختیار یک سامانه قرار می دهد که بداند ورود و تراکنش ها به شکل امن کنترل می شوند. احراز هویت شفاف و سریع، حس امنیت و حرفه ای بودن یک کسب و کار را افزایش می دهد.

این اعتماد در عمل به شکل زیر دیده می شود:

• کاربر مطمئن می شود افراد دیگر به حساب او دسترسی ندارند
• احتمال خرید، ثبت نام و تکمیل فرایندهای آنلاین بیشتر می شود
• میزان تماس های پشتیبانی درباره امنیت حساب کاهش پیدا می کند
• اعتبار برند در خدمات حساس مانند فین تک، سلامت و سرمایه گذاری تقویت می شود

مقاله پیشنهادی: فین‌ تک چیست؟ معرفی فین تک های موفق ایرانی

کاهش خطای انسانی در فرایندهای سازمانی

بررسی دستی مدارک و اطلاعات کاربران، زمان بر است و ممکن است با خطای اپراتور همراه شود. سامانه های احراز هویت دیجیتال می توانند بخشی از مراحل را خودکار کنند و نتیجه را برای بررسی نهایی در اختیار سازمان بگذارند.

نمونه کارهایی که خودکار می شوند:

• خواندن اطلاعات کارت ملی و مدارک هویتی
• بررسی کیفیت و کامل بودن تصویر مدرک
• تطبیق اطلاعات ثبت شده با داده های معتبر
• مقایسه عکس سلفی با تصویر مدرک
• ثبت نتیجه بررسی و ایجاد سابقه قابل پیگیری

ساده تر شدن ارائه خدمات غیرحضوری

با احراز هویت غیرحضوری، کاربر لازم نیست برای هر خدمت به شعبه یا دفتر مراجعه کند. او می تواند با موبایل خود مدارک را ارسال کند، تصویر زنده بگیرد و نتیجه را در زمان کوتاه تری دریافت کند.

کاربردهای رایج این روش:

• افتتاح حساب و ثبت نام در سرویس های مالی
• فعال سازی حساب در اپلیکیشن ها و پلتفرم ها
• دریافت خدمات دولتی و قضایی
• ثبت نام در صرافی های رمزارز
• دریافت تسهیلات، بیمه یا خدمات اعتباری

برای نمونه، فرایند احراز هویت ثنا نشان می دهد چگونه ارائه برخی خدمات قضایی می تواند با کاهش مراجعه حضوری، سریع تر و در دسترس تر شود.

انواع روش های احراز هویت

روش های احراز هویت بسته به سطح امنیت مورد نیاز و نوع پلتفرم، متفاوت هستند. شناخت این روش ها به سازمان ها کمک می کند تا با انتخاب هوشمندانه، تعادلی میان راحتی کاربر و امنیت شبکه ایجاد کنند.

احراز هویت بیومتریک

این روش بر ویژگی های فیزیکی یا رفتاری منحصر به فرد هر شخص تکیه دارد که جعل آن بسیار دشوار است. برای درک دقیق تر جزئیات و کاربرد آن، پیشنهاد می کنیم مقاله احراز هویت بیومتریک چیست را مطالعه کنید.

• تشخیص چهره: بررسی ابعاد و ویژگی های صورت کاربر
• اثر انگشت: اسکن خطوط نوک انگشتان برای تایید هویت
• اسکن عنبیه: تحلیل ساختار منحصر به فرد چشم
• تشخیص صدا: بررسی الگوی گفتار و لحن فرد

احراز هویت مبتنی بر گواهی

در این روش از یک فایل دیجیتالی برای تایید هویت کاربر، دستگاه یا سرور در شبکه استفاده می شود. اگر برایتان سوال است که گواهی دیجیتال چیست، باید بدانید که این فایل مانند یک کارت شناسایی معتبر در دنیای دیجیتال عمل می کند.

• استفاده در شبکه های سازمانی برای ورود امن
• امضای دیجیتال اسناد و قراردادهای آنلاین
• ایجاد ارتباط رمزگذاری شده میان کاربر و سایت

احراز هویت مبتنی بر رمز عبور

این متداول ترین و قدیمی ترین روش است که در آن کاربر با وارد کردن یک کلمه، کد یا عبارت مخفی، هویت خود را ثابت می کند. با این حال، به دلیل سادگی، بیشترین آسیب پذیری را نیز دارد.

نکاتی برای افزایش امنیت در این روش:

• ترکیب حروف کوچک و بزرگ، اعداد و نمادها
• تغییر دوره ای رمز عبور توسط کاربر
• پرهیز از استفاده رمزهای تکراری برای سایت های مختلف
• ذخیره سازی رمزها در مدیریت کننده های امن (Password Managers)

احراز هویت چند عاملی (MFA)

امنیت بالا تنها با ترکیب چند لایه حفاظتی به دست می آید. برای جلوگیری از نفوذ افراد غیرمجاز و سرقت حساب، استفاده از احراز هویت چند عاملی برای تمامی سامانه های حساس و مالی پیشنهاد می شود.

این سیستم معمولاً شامل ترکیب موارد زیر است:

• چیزی که می دانید: رمز عبور یا کد پین
• چیزی که دارید: تلفن همراه یا توکن امنیتی
• چیزی که هستید: اثر انگشت یا الگوی چهره

احراز هویت سیم کارت

این روش با استفاده از مالکیت شماره تلفن همراه، هویت کاربر را تایید می کند. اگر می خواهید بدانید احراز هویت سیم کارت چیست، این فرایند در ایران بسیار رایج است و شامل تطبیق شماره موبایل با کد ملی مالک آن در سامانه های اپراتوری می شود.

مزایای این روش:

• دسترسی سریع و آسان برای تمامی کاربران
• کاهش جعل هویت و کلاهبرداری های مالی
• عدم نیاز به ابزار خاص و استفاده از تلفن همراه ساده
• تایید هویت سریع در پلتفرم های دولتی و بانکی

اگر صاحب کسب و کار هستید برای تطبیق شماره موبایل با کد ملی کاربران خود می توانید از وب سرویس شاهکار جهت افزایش امنیت و پیشگیری از تخلفات مالی در پلتفرم خود استفاده کنید.

مقایسه روش های رایج احراز هویت؛ کدام روش مناسب است؟

هر روش احراز هویت برای سطح مشخصی از امنیت و نوع خاصی از خدمات طراحی شده است. جدول زیر تفاوت روش های رایج را از نظر کاربرد، کاربران و کسب و کارهای مناسب نشان می دهد.

احراز هویت چگونه انجام می شود؟

احراز هویت با دریافت اطلاعات هویتی و مقایسه آن ها با داده های معتبر انجام می شود. نوع سرویس مورد نیاز به سطح امنیت، نوع فعالیت و اطلاعاتی بستگی دارد که کسب و کار باید بررسی کند.

احراز هویت تصویری با ویدیوی سلفی

در این روش، کاربر اطلاعاتی مانند کد ملی و تاریخ تولد خود را وارد می کند و یک ویدیوی سلفی کوتاه می گیرد. سپس تصویر چهره کاربر با عکس ثبت شده در پایگاه داده ثبت احوال تطبیق داده می شود.

مراحل معمول این فرایند شامل موارد زیر است:

1. دریافت کد ملی و تاریخ تولد
2. ضبط ویدیوی سلفی توسط کاربر
3. بررسی زنده بودن چهره برای جلوگیری از استفاده از عکس یا ویدیوی جعلی
4. استخراج تصویر چهره از ویدیو
5. مقایسه چهره کاربر با تصویر ثبت احوال
6. اعلام نتیجه احراز هویت به کسب و کار

این روش برای کسب و کارهای زیر کاربرد زیادی دارد:

• بانک ها و شرکت های خدمات مالی
• صرافی های ارز دیجیتال
• پلتفرم های اقتصاد مشارکتی
• شرکت های لندتک و اعتباردهی
• سامانه های سرمایه گذاری و پرداخت

سرویس شاهکار؛ تطبیق شماره موبایل با کد ملی

سرویس شاهکار بررسی می کند که شماره موبایل وارد شده به نام همان فردی باشد که کد ملی خود را ثبت کرده است. این فرایند با دریافت کد ملی و شماره موبایل کاربر انجام می شود.

کاربردهای اصلی سرویس شاهکار:

• بررسی مالکیت سیم کارت
• کاهش ثبت نام با شماره موبایل دیگران
• پیشگیری از ساخت حساب های جعلی
• افزایش امنیت فرایند ورود و ثبت نام
• ایجاد ارتباط میان حساب کاربری و هویت واقعی فرد

این سرویس برای کسب و کارهای زیر مناسب است:

• فروشگاه های اینترنتی
• اپلیکیشن های ثبت نام آنلاین
• پلتفرم های خدماتی
• سامانه های ارائه خدمات دیجیتال
• کسب و کارهایی که به تایید شماره موبایل کاربران نیاز دارند

اگر صاحب کسب و کار هستید برای تطبیق شماره موبایل با کد ملی کاربران خود می توانید از وب سرویس شاهکار یوآیدی در پلتفرم خود استفاده کنید.

سرویس ثبت احوال

سرویس ثبت احوال با دریافت کد ملی و تاریخ تولد، اطلاعات هویتی کاربر را با داده های معتبر تطبیق می دهد و اطلاعات تایید شده را به کسب و کار برمی گرداند.

اطلاعات قابل بررسی می تواند شامل موارد زیر باشد:

• نام و نام خانوادگی
• نام پدر
• کد ملی
• تاریخ تولد
• وضعیت اطلاعات هویتی
• سایر داده های مجاز بر اساس نوع سرویس

مزایای استفاده از این سرویس:

• کاهش ورود اطلاعات اشتباه توسط کاربر
• جلوگیری از ثبت نام با اطلاعات جعلی
• سرعت بخشیدن به فرایند ایجاد حساب
• کاهش نیاز به بررسی دستی مدارک
• افزایش دقت اطلاعات ثبت شده در سامانه

سرویس ثبت احوال برای این کسب و کارها کاربردی است:

• پلتفرم های تجارت الکترونیک
• کسب و کارهای B2C
• سامانه های B2B2C
• شرکت های ارائه دهنده خدمات اعتباری
• اپلیکیشن هایی که با تعداد زیادی کاربر سروکار دارند

سرویس تطابقی بانکی

در سرویس تطابقی بانکی، اطلاعات حساب یا کارت کاربر با اطلاعات هویتی او مقایسه می شود. این سرویس معمولا با دریافت شماره شبا یا شماره کارت، کد ملی و تاریخ تولد، نتیجه تطبیق را اعلام می کند.

فرایند بررسی شامل این موارد است:

1. دریافت شماره کارت یا شماره شبا
2. دریافت کد ملی و تاریخ تولد
3. بررسی اطلاعات بانکی
4. تطبیق داده های بانکی با اطلاعات هویتی
5. بازگرداندن نتیجه به صورت تایید یا عدم تطبیق

این سرویس به کسب و کارها کمک می کند تا:

• واریز وجه را به حساب فرد درست انجام دهند
• از ثبت حساب بانکی متعلق به فرد دیگر جلوگیری کنند
• خطا در پرداخت و انتقال وجه را کاهش دهند
• امنیت تراکنش های مالی را افزایش دهند
• فرایند تسویه حساب کاربران را سریع تر کنند

مناسب ترین کاربردها:

• پلتفرم های مالی
• صرافی های ارز دیجیتال
• کارگزاری ها
• فروشگاه های اینترنتی
• سامانه های پرداخت و تسویه حساب

سرویس استعلام شبا

سرویس استعلام شبا با دریافت شماره شبا، اطلاعات مرتبط با حساب بانکی را بررسی و نمایش می دهد. این اطلاعات می تواند برای اعتبارسنجی حساب و انجام پرداخت دقیق تر به کار رود.

اطلاعات قابل دریافت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• نام و نام خانوادگی صاحب حساب
• شماره حساب
• وضعیت حساب
• نوع مشتری
• اطلاعات مرتبط با بانک مقصد

مزایای سرویس استعلام شبا:

• کاهش خطا در انتقال وجه
• بررسی اطلاعات پیش از پرداخت
• جلوگیری از واریز به حساب اشتباه
• تسریع فرایندهای مالی
• کاهش نیاز به بررسی دستی اطلاعات بانکی

این سرویس برای کسب و کارهای زیر مناسب است:

• پلتفرم های پرداخت آنلاین
• شرکت های خدمات مالی
• سامانه های تسویه حساب
• فروشگاه های اینترنتی
• کسب و کارهای دارای پرداخت دوره ای

سرویس استعلام سوء پیشینه

سرویس استعلام سوء پیشینه برای کسب و کارها و سازمان هایی طراحی شده است که پیش از همکاری یا استخدام، نیاز به بررسی سوابق افراد دارند. در این فرایند، اطلاعاتی مانند کد ملی، تاریخ تولد، شماره موبایل و کد پستی دریافت می شود.

مراحل کلی استفاده از این سرویس:

1. دریافت اطلاعات هویتی متقاضی
2. ارسال درخواست استعلام
3. بررسی اطلاعات در سامانه مربوط
4. اعلام نتیجه استعلام
5. ارائه پاسخ به سازمان یا کسب و کار

نتیجه استعلام معمولا در مدت حدود سه روز اعلام می شود. استفاده از این سرویس می تواند به سازمان ها کمک کند تا فرایند بررسی متقاضیان را منظم تر و سریع تر انجام دهند.

کاربردهای رایج:

• بررسی سوابق متقاضیان استخدام
• ارزیابی نیروهای فعال در سازمان های بزرگ
• بررسی افراد پیش از شروع همکاری
• استفاده در فرایند جذب نیرو
• تکمیل بررسی های امنیتی و اداری

این سرویس برای کسب و کارهای زیر مناسب است:

• سازمان های بزرگ
• شرکت های دارای فرایند استخدام گسترده
• پلتفرم های کاریابی
• شرکت های خدمات منابع انسانی
• کسب و کارهایی که با نیروهای ارائه دهنده خدمات همکاری می کنند

استفاده کسب و کارها از سرویس های احراز هویت

هر کسب و کار می تواند بر اساس نوع فعالیت خود، یک یا چند روش احراز هویت را در فرایند ثبت نام و ارائه خدمات به کار بگیرد.

یک ترکیب رایج می تواند شامل موارد زیر باشد:

• تطبیق شماره موبایل و کد ملی با سرویس شاهکار
• بررسی اطلاعات هویتی با سرویس ثبت احوال
• تطبیق چهره در خدمات حساس مالی
• بررسی اطلاعات بانکی پیش از پرداخت یا تسویه
• دریافت استعلام سوء پیشینه در فرایند استخدام

اگر به دنبال اتصال سریع این خدمات به سامانه خود هستید، می توانید از وب سرویس احراز هویت api یوآیدی برای پیاده سازی فرایندهای احراز هویت و استعلام اطلاعات کاربران استفاده کنید.

استفاده از فناوری های پیشرفته در احراز هویت

هوش مصنوعی با خودکار کردن بررسی مدارک و چهره، سرعت و دقت احراز هویت را افزایش داده است. این فناوری به کسب و کارها کمک می کند کاربران را در زمان کوتاه و با امنیت بیشتر تایید کنند.

امروزه شرکت هایی مانند Jumio در سطح جهانی و یوآیدی به عنوان اپراتور اول احراز هویت دیجیتال ایران، از فناوری هوش مصنوعی برای توسعه استانداردهای جدید در این حوزه استفاده می کنند.

OCR؛ پردازش تصویری متن

OCR فناوری استخراج متن از تصویر است. این فناوری می تواند اطلاعات موجود در مدارک هویتی مانند کارت ملی و شناسنامه را تشخیص دهد و به داده قابل استفاده در سامانه تبدیل کند.

اگر می خواهید با کاربردها و روش کار این فناوری بیشتر آشنا شوید، مقاله OCR چیست را مطالعه کنید.

OCR در احراز هویت چه کاربردی دارد؟

• خواندن خودکار نام و نام خانوادگی
• استخراج کد ملی و تاریخ تولد
• کاهش ورود دستی اطلاعات
• جلوگیری از خطاهای تایپی
• سرعت بخشیدن به ثبت اطلاعات کاربران
• کمک به بررسی اصالت و اعتبار مدارک

مراحل استفاده از OCR

1. کاربر تصویر مدرک هویتی را ارسال می کند.
2. سامانه بخش های مختلف تصویر را شناسایی می کند.
3. متن موجود در مدرک استخراج می شود.
4.  اطلاعات استخراج شده با داده های وارد شده توسط کاربر مقایسه می شود.
5. نتیجه بررسی برای ادامه فرایند احراز هویت ارسال می شود.

تشخیص زنده بودن تصویر یا Liveness Detection به صورت Passive

تشخیص زنده بودن تصویر بررسی می کند که کاربر واقعی مقابل دوربین قرار دارد، نه یک عکس، ویدیوی از پیش ضبط شده یا تصویر ساختگی. در روش Passive، این بررسی بدون نیاز به حرکت دادن سر، پلک زدن یا انجام دستورهای پیچیده انجام می شود.

مزایای Liveness Detection به صورت Passive

• انجام خودکار بررسی زنده بودن کاربر
• بی نیاز بودن از تعامل پیچیده
• کاهش زمان احراز هویت
• جلوگیری از استفاده از عکس چاپ شده
• شناسایی ویدیوی از پیش ضبط شده
• افزایش امنیت در برابر جعل هویت
• بهبود تجربه کاربری در فرایند ثبت نام

در این روش، الگوریتم های هوش مصنوعی ویژگی های تصویر، نور، عمق و نشانه های طبیعی چهره را بررسی می کنند. اگر سامانه واقعی بودن کاربر را تایید کند، فرایند تطبیق چهره ادامه پیدا می کند.

تطبیق چهره یا Face Verification

تطبیق چهره فرایند مقایسه چهره کاربر با تصویر موجود در مدرک شناسایی یا پایگاه داده معتبر است. این فناوری با استفاده از الگوریتم های هوش مصنوعی، ویژگی های چهره را بررسی و میزان تطابق آن ها را مشخص می کند.

تطبیق چهره چگونه انجام می شود؟

• کاربر تصویر یا ویدیوی سلفی خود را ارسال می کند.
• سامانه چهره را از تصویر جدا می کند.
• ویژگی های اصلی چهره مانند فاصله چشم ها و فرم صورت بررسی می شود.
• چهره کاربر با تصویر مدرک شناسایی مقایسه می شود.
• نتیجه تطبیق در مدت کوتاه به کسب و کار اعلام می شود.

جمع بندی؛ احراز هویت چرا برای کسب و کارها اهمیت دارد؟

احراز هویت با بررسی اطلاعاتی مانند کد ملی، شماره موبایل، مدارک شناسایی و چهره، به کسب و کارها کمک می کند کاربران واقعی را شناسایی و از کلاهبرداری، سرقت هویت و خطاهای انسانی جلوگیری کنند. اگر صاحب کسب و کار هستید، می توانید با استفاده از خدمات یوآیدی و سرویس های احراز هویت دیجیتال، فرایند ثبت نام و ارائه خدمات را سریع تر، امن تر و غیرحضوری کنید؛ شما در کسب و کار خود از کدام روش احراز هویت استفاده می کنید؟ تجربه یا سوال خود را در بخش دیدگاه ها با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.